چرا باید زبان را پاس داشت

یادداشت ایوب دهقان‌کار برای روز پاسداشت زبان فارسی
1399/2/25 13:54

ایوب دهقان‌کار، سرپرست موسسه نمایشگاه‌های فرهنگی ایران به مناسبت پاسداشت روز زبان فارسی یادداشتی را منتشر کرد . به گزارش روابط عمومی موسسه نمایشگاه‌های فرهنگی ایران، متن این یادداشت در ذیل آمده است. گرچه بیشترین تغییر و تحولات و یافته های علم زبان شناسی مربوط به یک سده اخیر و مشخصا پس از انقلاب علوم شناختی (Cognitive Revolution) در دهه های پنجم و ششم قرن بیستم است که در طی آن این علم با سایر علوم همچون روانشناسی، عصب شناسی، جامعه شناسی و ... پیوند خورد، اما علم زبان و زبان شناسی قدمتی به بلندای تاریخ بشر دارد. صرفنظر از مسائل معنوی و معنایی، ویژگی زبانی وجه تمایز بارز انسان و سایر موجودات است که در میان نوع بشر بطور یکسان به ودیعت گذاشته شده است. به رغم هوشمندی فوق العاده ای که دانشمندان علوم زیستی از طبیعت سراغ دارند، میتوان گفت که زبان هوشمند ترین این پدیده ها است، به گونه ای که این ویژگی را در هیچ جای دیگر طبیعت به این نحو سراغ نداریم. از این روی است که حتی در میان اثبات گرایان منطقی (Logical Positivists) این دوگانه انگاری دکارتی (Cartesian Dualism) گزاره ای صدق پذیر است که توانایی زبانی وجه تمایز انسان نه تنها با سایر موجودات زنده بلکه حتی با ابزارهای هوشمندی همچون رایانه ها است. این هوشمندی خارق العاده و تکامل یافته تا جایی است که به عقیده نوام چامسکی نظریه پرداز زبانشناسی فطری گرایی (Nativism)، اگر این ویژگی که همان زبان انسانی باشد در نهاد انسان ها به ودیعت نگذاشته شده بود، این پدیده تحت هیچ شرایطی قابلیت آموزش و فراگیری توسط انسان را نداشت. به اعتقاد برخی دیگر از دانشمندان از زمان گالیله تا کنون، بزرگترین موهبت بشر توانایی گشودن طلسم الفبا است به نحوی که صرفا از طریق چند حرف و صدا میتوان درونی ترین حالات و احساسات خودمان را به دیگری منتقل کنیم. باری، زبان آیینه تجلی افکار آدمی است و اگر این ویژگی ممتاز نبود نوع بشر از انتقال و به اشتراک گذاری احساسات، عقاید، تفکرات و تصورات خود با سایر همنوعان محروم بود‌. زبان موجب میشود ادراک بشری از درک-محور بودن صرف (Percept-based) به مفهوم-محور بودن (Concept-based) ارتقاء یابد. و در نتیجه همین تعالی انسان از پرماس به انتزاع و محض است که شعری سروده میشود، قصه ای گفته میشود، استدلالی بیان میشود، تاریخی مرور میشود، و احساسی و عقیده ای رمزگشایی میشود‌. از این روی، پاسداشت زبان، پاسداشت تفکر، پاسداشت عقیده، پاسداشت عواطف و احساسات و پاسداشت انسان است. و الحمد لله الذی خلق الانسان و علّمه البیان ...